شعر خوانی: دلیران و مردان ایران زمین

قالب: مثنوی

1.      چو هنگـــــــامه آزمون تازه شد                       دگـــــرباره ایران پرآوازه شد

معنی: هنگامی که زمان آزمایش و امتحان فرا رسید، بار دیگر نام ایران مشهور شد.

چو: هنگامی که / هنگامه: زمان، غوغا / تازه شد: تجدید شد، دوباره فرارسید / دگرباره: بار دیگر / پرآوازه: مشهور، نامی

2.         از این خـــــــطه نغز پدرام پاک                        و زین خاک جان پرور تابناک

از این سرزمین عالی، شاد و پاک، که سرزمین جان پرور و درخشان است،

خطه: سرزمین / نغز: عالی / پدرام: آراسته، نیکو، شاد / خاک: مجاز از سرزمین / تابناک: درخشان / موقوف المعانی.

3.         از این مرز فــــــــرخنده مردخیز                      کـــــنام پلنگان دشمن ستــــیز

از این کشور مبارک و دلاورخیز که محل زندگی دلاوران همچون پلنگ و دشمن ستیز است،

مرز: مجاز از کشور / فرخنده: مبارک / مردخیز: دلاورپرور / کنام: لانه / ستیز: جنگ / پلنگ: استعاره از دلاور / موقوف المعانی

4.         دگر ره چنان شد هنر آشکــــــار                      کز آن خیره شد دیده روزگــار

بار دیگر چنان فضیلت و هنر آشکار شد که چشم روزگار از فضیلت این دلاوران متحیر ماند.

ره: باره / هنر: فضیلت / خیره: سرگشته و متحیر / دیده: چشم / دیده روزگار: جانبخشی (استعاره مکنیه).

5.         دلیران و مــــــردان ایران زمین                       هـــــژیران جـنگ آور روزکین،

دلاوران و مردان ایران زمین که هوشیارند و در میدان جنگ، جنگجو،

هژیر: هشیار و چابک / جنگ آور: جنگجو / کین: انتقام، کنایه از جنگ و نبرد / موقوف المعانی.

6.         خروشان و جوشان به کردار موج                    فراز آمدند از کــران فوج فوج

فریاد زنان و پرخشم همانند موج دریا دسته دسته از افق نزدیک شدند به دشمن.

خروشان: فریاد زنان / جوشان: کنایه از پر خشم / به کردار: به مانند، ادات تشبیه / فرازآمدن: نزدیک شدن، رسیدن / کران: افق، کناره و گوشه / فوج: دسته / فوج، موج: جناس ناقص / واج آرایی «ر».

7.         به مردی به میدان نهادند روی                        جهان شد از ایشان پراز گـفتگو

با مردانگی به میدان جنگ رفتند. مردم جهان ایشان را ستودند.

روی نهادن: روی کردن، کنایه از رفتن / جهان: مجاز از مردم جهان / پر از گفتگو شدن: کنایه از ستودن

8.         کـــه اینان زآب و گل دیگـــرند                         نگـــهبان دین حافــــظ کشـــورند

این دلاوران سرشت و ذاتشان با ما تفاوت دارد. نگاهبان دین اسلام و نگهدارنده کشور ایران هستند.

از آب و گل دیگرند: از سرشتی دیگرند، مجاز / حافظ: نگاهدارنده.

9.         بداندیـــــــش را آتـــش خرم اند                        خـــدنگی گــران بردل دشـمن اند

ایشان نابودکنندۀ هستی دشمن هستند و مانند تیری بر دل بدخواهانشان می نشینند.

بداندیش: دشمن / آتش: تشبیه «ایشان مانند آتش، هستی دشمن را نابود می کنند» / خرمن: توده های غله، استعاره از هستی دشمنان / خدنگ: درختی است بسیار سخت که از چوب آن نیزه و تیره می سازند، مجاز از تیر / گران: پروزن / خدنگی گران ...: تشبیه، مانند تیری بر دل دشمن می نشینند / را: فک اضافه «آتش خرمن بداندیش»

10.    زکس جز خداوندشان بیم نیست                       به فرهنشگان حرف تسیلم نیست

ایشان جز خداوند از کسی نمی هراسند و هیچ گاه به دشمن تسلیم نمی شوند.

بیم: ترس / به: در / به فرهنشگان حرف تسیلم نیست: کنایه از این که «هیچگاه به دشمن تسلیم نمی شوند».

11.    فلک در شگفتی زعزم شماست                        ملک آفـــرین گوی رزم شماست

آسمان از همت و اراده شما شگفت زده شده است. فرشته جنگ و جنگ‌آوری شما را می ستاید.

فلک: گردون، آسمان / عزم: اراده و همت / ملک: فرشته / رزم: جنگ.

12.    شمــا را چو باور به یزدان بود                        هم او مر شـــما را  نگهبان بود

چون شما به خداوند باور و اعتقاد دارید، همو از شما نگاهبانی خواهد کرد.

را: نشانۀ دارندگی و مالکیت / یزدان: خدا.