تبلیغات
دانشگاه فرهنگیان قزوین - شهرستان تاکستان
منوی اصلی
دانشگاه فرهنگیان قزوین
انجمن علم فرهنگ(تربیت معلم قزوین)
مشخصات جغرافیایی
مشخصات جغرافیایی تاکستان در باختر استان قزوین قرار گرفته و مرکز آن شهر تاکستان است. از نظرجغرافیایی در ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۶ درجه و ۰۴ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۲۶۵ متری از سطح دریا واقع شده است.

این شهرستان در ناحیه جنوب باختری شهرستان قزوین واقع شده و از باختر به استان زنجان، از جنوب به شهرستان بویین زهرا و از شمال و شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. شهرستان تاکستان از شهرها و روستاهای متعدد تشکیل شده است و شهر تاکستان از دو بخش قدیم و جدید پدید آمده که بخش قدیم شهر درناحیه جنوبی واقع شده و بخش جدید شهر, بیش تر به سوی شمال گسترش یافته است. فاصله تاکستان تا قزوین حدود چهل کیلومتر و از طریق جاده آسفالته و بزرگ راه تهران- زنجان به آن متصل است. عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه منطقه تاکستان شده است.راه ها و مسیرهای ارتباطی شهرستان تاکستان عبارتند از: ۱- بزرگ راه تهران - زنجان که از قزوین و تاکستان نیز عبور می کند. ۲- راه اصلی آسفالته تهران - زنجان که از تاکستان می گذرد. ۳- راه های فرعی مختلف که به شهرستان های هم جوار مرتبط می شود. ۴- جاده ترانزیت تهران - اروپا که از شهرستان تاکستان عبور می کند.
شهرستان تاکستان در استان قزوینِ در شمال غربی ایران است. ارتفاع متوسط این شهر از سطح دریا ۱٬۲۶۵ متر می‌باشد. فاصله تاکستان تا مرکز استان (قزوین) حدود چهل کیلومتر که از جاده قدیم قزوین-همدان و آزادراه (قزوین–زنجان) به آن متصل است.

بیشینه تاریخی
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بود در گذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد.

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بود در گذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. به قول برخی مورخان «سیادهن» یا «سیادهان» تغییرشکل یافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نیز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنین نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی - مربوط به ۲۳۰۰ سال قبل - موسوم به پیوتین گرایا نیز حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده است و هم اکنون در موزه شهر وین، پایتخت اتریش نگه دارگی می شود. دراین کتیبه چنین آمده است: «سیادان (نام پیشین تاکستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ایران است.» تاریخ این شهر با ورود اولین دسته های اقوام آریایی به این سرزمین رقم خورده است و در سلسله ها و حکومت های قبل از اسلام در ایران، صعودها و فرودهای بسیاری بر خود دیده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی که در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاکستان به دست آمده است، نشانه آبادانی این منطقه در آن دوران است. بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله کو ایجاد هسته اولیه شهر به ۷۰۰۰ سال پیش باز می گردد که همین سندعلمی، تاکستان را جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و حتی دنیا قرار می دهد. روی همین اصل باید تحقیقات علمی - در مورد عمر این شهرستان - در این منطقه تکمیل تر شود. این شهرستان با توجه به این که قدیمی ترین شهر منطقه است، قدیمی ترین اثر باستانی این محدوده، یعنی بقعه پیر را نیز در خود جای داده است. هم چنین مسیر عبور جاده قدیمی، پر رفت‌وآمد و جهانی ابریشم از این شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، این مسیرنقش عظیمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آیین، تکنولوژی و ایجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزدیکی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسیا را به اروپا پیوند داده است. جاده ابریشم - که افرادی چون کوروش و کراسوس رومی و اسکندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسیدین و موقعیت استراتژیک مناسب از تاکستان عبور می کرده است. در زمان هخامنشیان برای یکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داریوش اول چاپارخانه مهمی در تاکستان بنا شد که محل آن روبه روی بقعه پیراست و عده ای وجه تسمیه «سیادان» را به خاطر وجود همین چاپارخانه می دانند. تاکستان در اواخر حکومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسکندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقیقات و مطالب آورده شده در کتاب «ایستگاه های پارتی» چاپ فیلادلفیای آمریکا (سده اول پیش از میلاد)، تاکستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق‌الجیشی امپراتوری اشکانیان در باختر کشور به حساب می آمده است. با توجه به اشیای به دست آمده از تپه های باستانی این شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانیان - آخرین سلسله ایران قبل از اسلام - شهری بسیار آباد بوده است. منطقه تاکستان به هنگام فتح ایران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زید خل طایی گشوده شد، اما مردم آن بر دین خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امویان و سلجوقیان ناحیه تاکستان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است و در زمان ایلخانان با استقرار پایتخت در سلطانیه موقعیت جلگه تاکستان به نحو چشم گیری رونق یافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به این شهر, ورق دیگری بر تاریخ این خطه افزود. این توجه و شکوفایی منطقه تاکستان در زمان صفویه هم ادامه پیدا کرد. بناها و مکان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر این ادعا است. در ضمن چون تاکستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بیش تر شاهان قاجار نیز به این شهر آمده و مدتی در آن مانده یا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. این شهرستان هم اکنون یکی از معتبرترین شهرستان های استان قزوین است.
ساکنین اصلی این شهر به زبان تاتی بازمانده زبان قدیمی ایرانی سخن می گویند . آ‎ثار بدست آمده از تپه های باستانی تاکستان و روستاهای اطراف آن حاکی از قدمت این سرزمین به تاریخ پیش از اسلام می رسد . از آثار باستانی آن میتوان مسجد شاه عباس –مسجد سرخندق –مقبره پیر، حمام شاه عباسی، قز قلعه، امامزاده ولی ضیاء آباد….رانام برد . تاکستان با داشتن بیش از ۲۰۰واحد صنعتی بزرگ وکوچک، ذخائر بزرگ معدنی ویک مجتمع و4شهرک صنعتی بعنوان مهمترین شهر صنعتی استان محسوب میگردد. وجود باغهای بزرگ انگوراین شهر را به همین نام شهرت داده است.
شهرستان تاکستان در زمینه گردشگری مذهبی و طبیعی دارای توان های بالقوه زیادی است که نشان از پتانسیل بالای این منطقه دارد. بناهای تاریخی و معماری این شهرستان شامل: بناهای مذهبی, امام زاده ها و هم چنین قلعه های قدیمی است و مکان های طبیعی نیز شامل: چشمه های آب گرم که در زمینه توریسم درمانی مفیدند .
 مردم شهرستان تاکستان مانند مردم دیگر شهرهای ایران در صنایع دستی و آفریدن اثرهای هنرمندانه، سابقه طولانی دارند. انواع سفال و ظروف سفالی، گیوه, انواع سبد، قالی، گلیم و نقش های منجوق دوزی شده از جمله مهم ترین صنایع دستی تاکستان است.

معرفی کلی شهرستان تاکستان
معرفی کلی شهرستان تاکستان شهرستان تاکستان براساس مصوبه شماره 3606 مورخ 5/3/1359 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایجاد گردید. در حال حاضر شهرستان مذکور دارای 4 بخش(مشتمل بر بخش مرکزی، اسفرورین، خرمدشت و ضیاءآباد) 9 دهستان 5 شهر به نام های تاکستان، نرجه، اسفرورین، خرمدشت وضیاءآباد می باشد.

مساحت این شهرستان 2538 کیلومتر مربع و تراکم جمعیت در آن 4/68 نفر در هر کیلومترمربع می باشد.
شهرستان تاکستان دارای 155 آبادی است که از این تعداد 131 آبادی آن دارای سکنه، 24 آبادی فاقد سکنه می باشد.  همچنین تعداد 96 روستا از روستاهای این شهرستان براساس ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری دارای جمعیت قانونی 20 خانوار و بیشتر یا 100 نفر جمعیت بالاتر می باشند.
بخش های شهرستان تاکستان عبارتند از:
1 – بخش مرکزی
بخش مرکزی تاکستان درسال 1359 تاسیس شده است و دارای 3 دهستان به نام های قاقازان غربی، قاقازان شرقی و نرجه می باشد. این بخش دارای 2 شهر به نام های تاکستان و نرجه می باشد.
مساحت بخش مرکزی تاکستان 952 کیلومترمربع است و تراکم جمعیت در آن 106 نفر در هر کیلومترمربع می باشد که براساس درجه بندی تراکمی مصوبه هیات وزیران دارای تراکم بالاست(بیش از 30 نفر در هر کیلومترمربع) این بخش دارای 70 آبادی است که از این تعداد 55 آبادی دارای سکنه و 15 آبادی آن فاقد سکنه می باشد.همچنین تعداد روستاهای دارای جمعیت قانونی این بخش براساس ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری 33 روستا می باشد.
2 – بخش ضیاءآباد
بخش ضیاءآباد در سال 1368 تاسیس و دارای 2 دهستان بنامهای دودانگه سفلی و دودانگه علیا می باشد. این بخش دارای یک شهر به نام ضیاءآباد است که مرکز بخش ضیاءآباد است.
مساحت این بخش 844 کیلومترمربع وتراکم جمعیت 5/25 نفردرهر کیلومترمربع می باشد .این بخش دارای 39 آبادی است که 37 آبادی دارای سکنه و 2 آبادی فاقد سکنه است. دارای 28 روستا میباشد.
3 – بخش خرمدشت
بخش خرمدشت در سال 1373 تاسیس و دارای2 دهستان به نامهای افشاریه و رامند شمالی میباشد. این بخش دارای یک شهر نام خرمدشت است که مرکز بخش است. مساحت این بخش 543 کیلومترمربع و تراکم جمعیت 40نفر در هر کیلومترمربع است. این بخش دارای 27 آبادی که 23 تا دارای سکنه و 4تا فاقد سکنه است. تعداد روستاها 22 می باشد.
4 – بخش اسفرورین
بخش اسفرورین در سال 1376 تاسیس و دارای 2 دهستان به نامهای اک و خرم آباد است. این بخش دارای یک شهر بنام اسفرورین است که مرکز بخش نیز می باشد. مساحت آن 198 کیلومترمربع و تراکم جمعیت 145 کیلومترمربع است. این بخش دارای 19 آبادی است ک 16 آبادی دارای سکنه و 3 آبادی فاقد سکنه می باشد.تعداد روستاهای این بخش 13 روستا می باشد.