تبلیغات
دانشگاه فرهنگیان قزوین - استان قزوین
منوی اصلی
دانشگاه فرهنگیان قزوین
انجمن علم فرهنگ(تربیت معلم قزوین)


قزوین


تاریخچه:


       کاوش ها و یافته های باستان شناسی در دشت قزوین، نشانگر مرحله یکجانشینی و کشاورزی در هزاره هفتم قبل از میلاد و برخورداری ساکنان آن از صنایع اولیه و نظام اجتماعی است. منازل مسکونی ، معبد ، کارگاه های صنعتی ، اشیای زینتی ،  مجسمه ها ، انبارهای غلات و... از تمدن دیر پای مردمان این ناحیه در هزاران سال پیش حکایت دارند . قزوین را در نوشته های قدیم اروپاییان شهر باستانی " آرساس " یا  " آرساسیا " و در تاریخ یونان شهر قدیمی " راژیا " نامیده اند . قرار گرفتن آن بر سر راه  " جاده ابریشم " سرنوشت قزوین را با فراز و فرودهای تلخ و شیرین گره زده است.
     منطقه کاسپین که از روزگاران پیشین،سرزمینی آ‌باد و پرجمعیت بود، در زمان ساسانی رونقی دیگر یافت و با بنای شهرستان شاپوری- که آن را شادشاپور نیز می خواندند – چهره ای متفاوت پیدا کرد و به خاطر موقعیت ویژه اش، پذیرای نظامیان و جنگاوران سلحشور هم شد و از قلعه و برج و بارویی مستحکم برخوردار گشت.
   روند شهرسازی و گسترش مناطق مسکونی در قزوین، پس از ورود اسلام به این سرزمین در سال 24 هجری شتابی دو چندان گرفت و در مدتی کوتاه به عنوان  “ باب الجنه” یا “ دروازه بهشت” نامیده شد.
  به روایت بلاذری در فتوح البلدان سعیدبن عاص بن امیه در سالهای پیش از 35 هجری قزوین را “ شهری استوار و آباد” می کند و ورود چهار هزار تن از مسلمانان به فرماندهی ربیع بن خثیم در سال 36 هجری با فرمان امیرالمومنین علی(ع) سیمای قزوین را دگرگون می سازد.
      اقدام محمدبن سنان عجلی در حدود سال 90 هجری گام بزرگ دیگری در توسعه شهر محسوب می شود و زمینه ساز ساخت دو شهرک مهم “ مبارکیه و مدینه موسی “ در کنار شهر کهن قزوین در سالهای پیش از 169 هجری می گردد. به دنبال سفر هارون الرشید در سال 192 هجری به ایران و مشاهده پاکبازی مردمان شهر، به دستور وی مسجد جامع عتیق قزوین بنا شده، بارویی گرداگرد شهرک های اقماری پیرامون قزوین کشیده می شود و چنان که ابن فقیه همدانی و رافعی گزارش کرده اند، کلان شهر قزوین شکل می گیرد.
      وسعت شهر قزوین در سال 253 هجری را می توان از روایت تاریخ گزیده دریافت که پس از برکشیدن حصار شهر توسط موسی بن بوقا، دارای دویست و شش برج و هفت دروازه بوده است.
       تعمیر باروی شهر در سال 373 هجری به وسیله صاحب بن عباد – وزیر دانشمند آل بویه – و بنای صاحب آباد در شمال شرقی شهر، بازسازی آن در سال 411 توسط امیر شریف ابوعلی جعفری، اقدامات گسترده عمرانی امیر خمارتاش عمادی در دهه نخستین سده ششم و ساخت باروی تازه ای از آجر به سال 527 نشان از توسعه دائمی شهر دارد .
     انتخاب الموت به عنوان مرکز اسماعیلیان نزاری و چالش های فرهنگی ، سیاسی و نظامی مربوط به آن ، منطقه قزوین را حدود 200 سال به کانون اصلی رویدادهای مهم کشور تبدیل کرد و بارها شاهد  لشکر کشی های میلیونی و آثار ویرانگر آن بود . هرچند امیران سلجوقی ناگزیر از فعالیت های عمرانی نیز بودند و آثار پراکنده سلجوقی در جای جای استان نشانگر این نکته و گسترش قزوین در قرن ششم هجری است .
     مولف “ آثار البلاد”  قزوین را در آغاز قرن هفتم – پیش از حمله مغول –چنین توصیف کرده است:   “ شــهری بسیــار بزرگ و پر جمعیت است. در دشتی بسیار پهناور و هموار بنا شده و مهندسان در بنای شهر نقشه ای کشیده اند که نظیرش وجود ندارد. زیرا دو شهر است یکی در آغوش دیگری آرمیده. شهر کوچک را که در وسط قراردارد شهرستان می نامند که برای خود دروازه و بارو دارد. شهر بزرگتر که پیرامون شهرستان واقع شده دارای برج و باروی دیگری است. باغستان ها و تاکستان ها گرداگرد باروی خارجی شهر دوم را فراگرفته و پس از آن کشتزارهای سرسبز دو شهر را در بر دارد و دو رودخانه دیزج و ارنزک از آن می گذرد”.
      وسعت این شهر در هنگامه حمله ویرانگر مغول به ایران به حدی رسیده که به گزارش مستوفی در ظفرنامه افزون از یک میلیون نفر جمعیت داشته است. شهر قزوین در دوره ایلخانی پس از رکودی نسبی دوباره زندگی خود را باز می یابد و چنان که جهانگردان آورده اند در زمان تیموریان پس از سمرقند بزرگترین و آبادترین شهر ایران بوده است.
      انتخاب قزوین به عنوان تختگاه صفویان در قرن دهم علاوه بر بازنمایی اهمیت شهر، دوره درخشانی از عمران و توسعه شهری را رقم می زند که درآثار سفیران و بازرگانان غربی که به ایران آمده اند مشهود است. طراحی و ساخت نخستین خیابان ایرانی ، چهارباغ ها، میدان ها، کاخ ها، مدارس، مساجد، بوستان های شهری و … که به الگویی برای شهرسازی در سراسر ایران تبدیل شد از این شهر آغاز می گردد. حتی انتقال پایتخت در قرن یازدهم نیز رنگ فراموشی به آن نمی زند و تا پایان دوره افشاریان شاهد سازه های فراوانی در جای جای شهر هستیم که عمارت باشکوه ایوان نادری از آن جمله است.
     در سراسر دوره قاجاریه، قزوین به عنوان یک منطقه حاکم نشین مستقل مرتبط با پایتخت مطرح بود و با  وجود رکود نسبی اقتصاد و فرهنگ در آن دوره از اندک مراکز پر رونق و تپنده ایران به شمار می رفت.
      پایداری قهرمانانه مردم این سامان در برابر هجوم سپاه خونخوار مغول و یورش ویرانگر تیمور، به ویژه وارد کردن نخستین شکست به مهاجمان افغانی در دشت قزوین پس از سقوط اصفهان از نقش انکار ناپذیر قزوینیان در تاریخ ایران حکایت دارد . مشارکت مردم قزوین در نهضت ضد استبدادی مشروطه سر آغاز فصل نوینی در تاریخ معاصر کشور ماست که تا انقلاب اسلامی تداوم می یابد. 
       پس از بی مهری های دهه دوم و سوم در چهاردهمین سده خورشیدی و تخریب بناهای شکوهمندی همچون ایوان و حیاط نادری، عمارت خورشید، عمارت رکنیه، دروازه ها و … ، رفته رفته استان قزوین به سوی عمران شهری گام برداشت واین روند با استقرار تشکیلات استانی از خرداد 76 به بعد شتابی بیش از پیش گرفت  و هم اکنون نیز این استان با 6 شهرستان جمعیتی بالغ بر یک میلیون دویست هزار نفر را در خود جای داده است.


فرهنگ و آداب و رسوم:

فرهنگ
      به گواهی تاریخ، این سرزمین همواره خاستــگاه دانشمنــدان ، اندیشــه ورزان و هنرورانی بوده که نام هر یک از آنان بر تارک فرهنگ ایران اسلامی درخشنده است. بزرگان و نام آورانی همچون : ابوعبدا.. قزوینی، ابومحمد عبدا.. بن عمران بن شاپور، داودبن سلیمان بن غازی، ابوغانم خادم ، احمدبن ابراهیم قزوینی، - از یاران ائمه اطهار و محدثین موثق شیعی- ابن ماجه- محدث بزرگ اهل سنت و گردآورنده سنن - عبدالجلیل قزوینی، امام الدین رافعی، زکــریا بــن محـمدقزوینی، حمدا.. مستوفی، عبیدزاکانی ، نجم الدین کاتبی، شرف جهان قزوینی، ملا خلیلا، آقارضی، واعظ، سالک، وحید،آصف، میرعماد، ملک محمد، عماد الکتاب، شهید ثالث، علامه دهخدا، سید اشرف الدین حسینی( نسیم شمال)، عارف، ملا آقا حکمی، سید موسی زرآبادی، شیخ مجتبی قزوینی، علامه رفیعی، شهید رجایی، سرلشگر بابایی و … که طلایه داران خرد و روشنایی و پاسداران حریم فرهنگ و پارسایی اند.آوازه مکاتب و مدارس فلسفی، فقهی، عرفانی و هنری قزوین در سده های مختلف، اقالیم گوناگون را درنوردیده و جویندگان معارف را به سوی خود کشانده است. حضور بزرگانی همچون صاحب بن عباد و امام احمد غزالی، خواجه نصیر طوسـی ، امیــرمــعزّی ،قــطب الدین شیــرازی، شیــخ بـهائی، میرداماد، ملاصدرا، فیض کاشانی، سید جمال الدین اسد آبادی، میرزای شیرازی و ... نشان از اعتبار حوزه های علمی ـ  فرهنگی قزوین دارد. هم اینک نیز استقرار دانشگاه بزرگ و بین المللی امام خمینی ( ره)، علوم پزشکی، کار، پیام نور، آزاد و مجتمع های آموزشی دیگر مهر تاییدی بر  شایستگی ها و توانایی های فرهنگی این خطّه از ایران عزیز است.


نژاد
مردم شهر قزوین از نژاد اصیل آریایی هستند. آن ها قرن های متمادی است که در این ناحیه سکونت گزیده و شهر نشینی را آغاز کرده اند . برخی از ساکنین نواحی استان ، به جز افرادی که در قسمت الموت و کوهپایه زندگی می کنند ، گروه های قومی دیگری هستند که به لحاظ سیاسی و موقعیت خاص جغرافیایی این منطقه و استفاده از امکانات آن ،‌در زمان های مختلف از نواحی دیگر به این سرزمین آمده و در آن استقرار یافته اند. گروه های قومی ساکن قزوین در منطقه قزوین عبارتند از :
کردها و لرها:
این گروه احتمال زیاد در دوران شاه عباس صفوی به این منطقه کوچ کرده اند . برخی دیگر معتقدند که آن ها در زمان آقا محمد خان قاجار به این سرزمین آمده و مهاجرت آن ها تا سال 1310 هجری شمسی ادامه داشته است.
شاهسون:
به اعتقاد «هانری فیلد» مولف کتاب « مردم شناسی ایران»، قبایل شاهسون- از نژاد ترک در اواخر قرن هجدهم میلادی به این ناحیه کوچ کرده اند.
تات ها:
این نژاد که تحقیقات جامعی بر روی آن ها صورت نگرفته است، ظاهرا جزء اولین گروه های مهاجر آریایی در این منطقه هستند.
مراغی ها:
در چند روستای بخش «رودبار الموت» و «رودبار شهرستان» مردمانی با زبان و اعتقادات خاص زندگی می کنند. آن ها مهاجرانی هستند که از منطقه « مراغه» به این مکان کوچ کرده اند.  

زبان
زبان های رایج در استان قزوین عبارتند از : فارسی، تاتی، مراغی، کردی، لری، ترکی و رمانلویی.
زبان رایج مردم شهر قزوین و نیز بیشتر ساکنین بخش های شرقی این استان ، «فارسی» است. در محله های بافت قدیم شهر، سه گویش «راری ای»، «مغلواکی» و «گوی میدانی» در میان مردم متداول است. به جز زبان «مراغی» که در همه روستاهای مراغی نشین این استان به یک شکل گویش می شود ، سایر زبان ها بسته به شرایط اقلیمی و نیز تحت تاثیر زبان های همسایه ، دارای گویش های متفاوتی هستند . زبان شناسان زبان «تاتی» را از خانواده زبان مادی باستان به شمار می آورند. در چند روستای قزوین که ساکنان آن را کولی ها تشکیل می دهند ، زبان «رمانلویی» رایج است. برخی بر این اعتقادند که اهالی این روستا ها ، از کشور رومانی به این مکان نقل مکان کرده اند. در قسمت غربی الموت ، زبان «تاتی» رایج است. به دلیل همجواری این ناحیه با استان مازندران ، زبان ساکنین این منطقه با اصطلاحات زبان«طبری» همراه است.این زبان در قسمت شرقی الموت همجوار با استان گیلان دارای اصطلاحات گیلکی است.


مفاخر استان قزوین :
تاکنون رجال و مشاهیر بزرگ و نام آوری در زمینه های مختلف علمی، سیاسی ، هنری و ... از این سرزمین کهن برخاسته و هریک توانسته اند با خلق آثار و اقدامات ارزشمند ، تاثیری به سزا در پیشینه فرهنگ ملی داشته باشند . شخصیت هایی چون
 عماد الدین زکریای قزوینی جغرافیدان و صاحب کتاب « عجایب المخلوقات» ،
 حمداله مستوفی مورخ و شاعر،
 عبید زاکانی شاعر و طنز پرداز،
حاج ملا محمد تقی برغانی( شهید ثالث)،
میر عماد استاد بزرگ خوشنویسی ،
 ملا خلیل بن غازی قزوینی فقیه و مفسر دوره صفوی،
عمادالکتاب خوشنویس چیره دست ،
 رئیس المجاهدین سردار گروه مردمی انقلاب مشروطه ،
سید اشرف الدین حسینی(نسیم شمال) طنز پرداز آزادیخواه،
 عارف قزوینی آزادیخواه و شاعر ملی،
 علامه علی اکبر دهخدا گردآورتده فرهنگ سترگ دهخدا،
علامه محمد قزوینی محقق و مصحح متون ادبی،
 علامه سیدابوالحسن رفیعی استاد حکمت و فلسفه،
میرزا یحیی کیوانی(واعظ قزوینی) موسس روزنامه نصیحت،
 ابوالحسن اقبال آذر(اقبال سالطان) خواننده چیره دست آواز ایران،
 لامع قزوینی شاعر معاصر،
 دکتر سید محمد دبیر سیاقی محقق و مصحح متون ادبی،
 دکتر احسان اشراقی محقق و مورخ،
محمد علی رجایی رئیس جمهور شهید ،
سید علی اکبر ابوترابی سردار آزادگان،
خلبان شهید عباس بابایی،
سردار آزادگان شهید لشکری
دکتر بهاء الدین خرمشاهی قرآن پژوه و حافظ شناس،
 استاد ابوالحسن محصص مستشاری خوشنویس،
استاد محمد باقر آصف زاده نقاش،
استاد عباس قانع حجم ساز،
استاد احمد میر فخرایی تئاتر،
 احمد پیله چی خوشنویس،
 دکتر حسن میثمی موسیقی،
میرزا علی اکبر خرم قزوینی(ثقفی) موسیقی،
دکتر سید علی گرمارودی استاد ادبیات،
دکتر هوشنگ صابری بنیانگذار ترمیم ضایعات نخاعی،
مهندس بهرام شیخ الاسلامی اولین طراح چاه افقی نفت در دنیا و ......

قزوین؛ پایتخت خوشنویسی ایران زمین


قزوین که ‎ به‎ عنوان‎‎ پایتخت‎ خوشنویسی‎‎ ایران معرفی شده است، به‎‎‎ واسطه خوشنویسـان بـزرگـی‎ کـه داشته‎‎‎، همواره به صورت‎ یک‎ از قطب‎ های خوشنویسی‎ در کشور و حتی‎ در جهان‎ مطرح‎ بوده‎ است‎.

دیار کهن قزوین به عنوان مهد خوشنویسی کشور از دیر باز جایگاه خوشنویسانی نامی و مردانی بوده که آثار ماندگار خود را برای اعتلای فرهنگ بزرگ ایران برجای گذاشته اند.

از بزرگان هنر خوشنویسی در قزوین می توان از میر عماد حسنی قزوینی استاد بزرگ خط نستعلیق که این خط را به کمال رسانده نام برد.
میرزا محمد حسین عماد الکتاب قزوینی نیز از خوشنویسان سرامد کشور بود که استاد علی اکبر کاوه و استاد بوذری از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران از شاگردان وی بوده اند.
میرزا محمد علی خیارجی قزوینی نیز اولین خوشنویسی است که بسم الله را به صورت مرغ طغرا و بسیار زیبا ترسیم کرد.
عبدالمجید طالقانی و ملک محمد قزوینی نیز از دیگر خوشنویسان به نام قزوین بوده اند که برای این خطه و ایران با هنر خود افتخار آفریده اند.
آثار شمار زیادی‎ از ایـن‎‎ هنـرمنـدان نیـز بویژه میرعماد قزوینی‎ به‎‎ بیشتر موزه هـای‎ جهان‎ راه‎‎ یافته است‎.
تاریخ‎ خوشنویسی‎ در قزوین‎‎ از قرون پنجـم‎ و ششم‎ هجری‎ آغاز و در دوره‎‎‎ صفـویـه بـه اوج‎ خود رسید.

میرعماد حسنی
میرعماد حسنی قزوینی (۱۵۵۴-۱۶۱۵ میلادی) از سرآمدان هنر خوشنویسی ایران بویژه در سبک نستعلیق است
استاد میرعماد با پالایش خطوط پیشینیان و زدودن اضافات و ناخالصی‌ها از پیکره نستعلیق و نزدیک کردن شگرف نسبت‌های اجزای حروف و کلمات، به اعلا درجه زیبایی یعنی نسبت طلایی رسید و قدمی اساسی در اعتلای هنر نستعلیق برداشت. با بررسی اکثریت قاطع حروف و کلمات میرعماد متوجه می‌‌شویم که این نسبت به عنوان یک الگو در تار و پود حروف و واژه‌ها وجود دارد و زاویه ۴۴۸/۶۳ درجه که مبنای ترسیم مستطیل طلایی است، در شروع قلم گذاری و ادامه رانش قلم، حضوری تعیین کننده دارد. این مهم قطعاً در سایه شعور و حس زیبایی‌شناسی وی حاصل آمده، نه آگاهی از فرمول تقسیم طلایی از دیدگاه هندسی و علوم ریاضی. میرعماد این نسبت‌ها را نه تنها در اجزای حروف بلکه در فاصله دو سطر و مجموعه دو سطر چلیپاها و کادرهای کتابت و قطعات رعایت می‌‌کرده است. وی چلیپانویسی و قطعه‌نگاری را به مرتبه یک فرهنگ ارتقا داد و به عنوان هنری مستقل از کاربرد خط نستعلیق در قاب تاریخ نشاند .

گوهرشاد قزوینی
وی دختر میرعماد حسنی سیفی قزوینی و آورده‌اند که همسر میرمحمدعلی خدیوالخطاطین می‌بوده و فرزند بسیار آورد که جملگی خوشنویس بودند. گوهرشاد پس از قتل میرعماد به دستور شاه عباس صفوی تا سال ۱۰۳۲ در اصفهان زیست و سال‌ها سوگوار و در غم از دست دادن پدر بود که بیش از آن تاب اقامت در شهر اصفهان را نیاورد و به موطن اصلی خود قزوین بازگشت تا اینکه به سال ۱۰۳۸ درگذشت.
خط نستعلیق را نزد پدر خود تعلیم گرفت و در میان زنان خوشنویس کمتر کسی به زبردستی او در خط نستعلیق دیده شده است.

میرابراهیم قزوینی
او پسر میرعماد حسنی سیفی قزوینی است، میرابراهیم، ستوده خصال و خوش‌محاوره و پرهیزگار بوده و تعلیم خط از پدر گرفته بود و رموز کتابت را تمام و کمال آموخته. پس از قتل میرعماد، به علت پریشانی و اندوه فراوان بعضی از افراد خانواده میرعماد از جمله میرابراهیم به خراسان رفتند و پس از چهارده سال میرابراهیم به قزوین بازگشت و به تعلیم خط پرداخت و در سنین پنجاه و سه سالگی درگذشت.

میرمحمد امین حسنی سیفی قزوینی
وی نواده میرعماد است، در بعضی از قطعات و مرقعات که به خط وی می‌باشد. رقم "محمد امین نواده مرحوم میرعماد حسنی" نیز دیده شده و موجود است. شیوه خوشنویسی میرمحمد امین بسیار شبیه به شیوه میرعماد می‌باشد؛ بسیار شیرین و توانمند.
احتمالاً محمدامین تا پس از سال ۱۱۲۶ نیز در قید حیات بوده است.
از جمله آثار وی می‌توان به:
یک نسخه تحفه المؤمنین با رقم "ذره بی‌ مقدار محمد امین نواده مرحوم مغفور میرعماد حسنی" موجود در کتابخانه سلطنتی- تهران و یک نسخه رفیق توفیق محمدعلی قزوینی در مجموعه آقای جیانی اشاره کرد.

یحیی قزوینی
محمدصالح اصفهانی، وی را خواهرزاده میرعماد دانسته و می‌گوید: "خوش‌نویس خوبی است و هر روز به مشق خط اشتغال دارد در قزوین بسر می‌برد. بیست تومان مواجب دارد و به کتابت شرح "ملاخلیل قزوینی" به کافی مشغول است.


صنعت:

صنعت و تجارت
پیشینه صنعت و تجارت در منطقه قزوین به هزاران سال پیش باز  می گردد، در دوران صفویه  کارخانه هاو کارگاه های فراوان قالی بافی، کاشی و سرامیک، شیشه و میناگری، صنایع فلزی وجود داشته اند و مطالعات باستان شناسی دستان تــوانـمند ساکنــان این دیار را در ساخت سفالینه های هنرمندانه نشان داده و آثارشان را زینت بخش موزه های معروف دنیا ساخته است.
     .
یکی از ویژگی های صنعتی استان قزوین است تنوعِ تولید است، چراکه بیش از هزار نوع محصول در واحدهای مختلف صنعتی مانند لوازم خانگی، صنایع غذایی، محصولات بهداشتی و دارویی، محصولات شیمیایی و سلولزی، قطعات صنعتی و ریخته گری، ماشین آلات و تجهیزات صنعتی، محصولات نساجی، چرم و پوشاک، لوازم برقی، الکترونیک و مخابرات، محصولات ساختمانی طراحی و تولید می شوند که ضمن برآورده نمودن نیازهای داخلی کشور، به خارج از کشور نیز صادر می شوند.
میزان تولید شیشه ، فولاد، مواد شوینده و کاشی و سرامیک، صنعت در قزوین را در مقایسه با کشور متمایز کرده است.

صنایع دستی:

صنایع دستی:

فرش بافی
فرش بافت قزوین از نفیس ترین فرشهای بافته شده ایران می باشد که متأسفانه بافت آن فراموش شده است و تنها تعدادی از آنها در موزه ها و مجموعه های شخصی دیده می شود از ویژگیهای این فرش تنوع کاربرد رنگ و نقش می باشد.

گلیم بافی
این هنر تقریباً در تمامی روستاهای قزوین رایج است از مراکز مهم بافت گلیم می توان به رودبار الموت، رودبار شهرستان، ارداق و ضیاء آباد اشاره کرد.

جاجیم بافی
این هنر در استان قزوین از سابقه نسبتاً طولانی برخوردار است در اکثر روستاهای این استان جاجیم بافی رایج بوده است، اما متأسفانه اکثر کارگاههای آن از چرخه تولید خارج شده است. مواد اولیه بافت جاجیم پشم است که معمولاً توسط زنان روستا تهیه می شود زنان در مواقع بیکاری علاوه بر پشم چینی آنها را توسط مواد محلی و گیاهی رنگ می کنند. لازم به ذکر است که امروزه از کامواهای رنگی در جاجیم بافی استفاده می کنند روستائیان در فصول بیکاری که پاییز و زمستان است کارگاه جاجیم را در داخل اتاق بر پا می دارند و عشایر از اوایل بهار و اواخر زمستان در فضای باز به جاجیم بافی می پردازند.

پن بافی (نوار بافی)
در گذشته پن را با نخهای ابریشمی می بافتند لیکن امروزه از نخهای نایلونی نیز استفاده می کنند انواع نقوشی که بر روی پن می اندازند عبارتند از چهل  چپر، چشم بلبل یا بیست و نه چپر، چشم خروس یا بیست و هشت چپر، هشت چپر یا مار پیچ یا نیم مداخل.  در گذشته بافت پن یا نوارهای تزئینی لباس در منطقه رودبار شهرستان و الموت بسیار رایج بوده است.
 
موج بافی
موج نوعی دست بافته سنتی است که هنوز در برخی از مناطق  بافت آن رواج دارد رونق این هنر مانند سایر صنایع دستی منطقه با رواج استفاده از مصنوعات کارخانه ای که هم ارزانتر و هم متنوع ترند، کم رنگ تر شده است دستگاه موج بافی قابلیت بافت پارچه های ظریف جهت تهیه البسه و تولید پارچه های ضخیم تر که بیشتر از آن به عنوان پتو، روکرسی، روفرشی، پرده، ملحفه و جا نماز استفاده می شود را دارا ست.

گلابتون دوزی
در قدیم میان طبقات متوسط و اعیان معمول بود وقتیکه دخترها را می خواستند به خانه بخت بفرستند بعضی از لوازم شخصی عروس از جمله جعبه لوازم آرایش، جای شانه، کیف پول، جای مهر و … را با این هنر تزئین می کردند. این هنر مانند سوزن دوزی می باشد با این تفاوت که به جای نخ از مفتولهای بسیار نازک طلائی  و یا برنجی استفاده می کردند.

نم نم دوزی
اشیاء مختلف تهیه می کردند اشیائی مانند کیسه پول، جای قیچی، جای شانه، سرمه دان، جای مهر و …. این مهره ها با ظرافت و دقت کنار هم چیده می شوند.  در قزوین با استفاده از مهره های بسیار ریزی (که ترکها به آن منجوق می گویند)

 گیوه دوزی ( گیوه کشی )
از جمله مراکزی که این صنعت رایج است شهر های قزوین و تاکستان است. در حال حاضر گیوه های تولیدی این استان با گیوه هایی که در یزد، آباده و کرمانشاه می دوزند کمی تفاوت دارد و آن اینکه در این استان کف گیوه ها پلاستیکی و یا چرمی است (شیوه ای که از پارچه های کهنه و نوارهای چرمی ساخته می شود) و در گیوه های موسوم به ملکی کاربرد دارد در این استان تولید نمی شود

منبت کاری
این صنعت در غالب شهر های ایران معمول بوده در قزوین نیز به حد کمال وجود داشته و بهترین نمونه آن در حرم شاهزاده حسین است و نمونه دیگر آن ارسی های برخی منازل خصوصی به ویژه ارسی های ((حسینیه امینی)) ها است که در سراسر ایران بی نظیر است.

نقاشی پشت شیشه
 نقاشی پشت شیشه ی قزوین در دوران قاجاریـه با مـایه گرفتن از هنر روزگارصفویـه درخشیده است تاجائیکه این شهر یکی از مراکز تولیدآن گشته و صدها اثر در این سبک آفریده شده، ولی متاسفانه قسمت اعظم آنهادرگنجینه ها ی خصوصی و موزه های بزرگ پراکنده گشته واز آنجاکه تقریبا تمامی آنهافاقد امضاء است از اینـرو  نقاشـان بزرگ این شهر بر خــلاف خوشنویسان آن، گمنام مانده اند و شناسائی آنها پس از گذشت سالیان دراز کاملا دشوار می نماید.

نقاشی و تذهیب
درقزوین نقاشی معمول بوده است. روی درها،ارسی ها،دیوار و سقف اطاقها رانقاشی کرده، روی آن را رنگ جلا از روغن کمان می زدند و  این روغن را با دستور خاصی تهیه می کردند. رنگهایی که بکار می رفته تماما رنگهای طبیعی (معدنی و گیاهی) و دارای ثبات و جلای ویژه ای بوده است.

خوشنویسی و خطاطی
شهر قزوین دراین قسمت شاید به بسیاری ازشهرهای بزرگ مزیت وبرتری داشته باشد، زیرا بزرگترین استاد خط نستعلیق (میرعماد حسنی قزوینی) از قزوین برخواسته و وی کسی است که هنوز هم طغرای شهریاری، اقلیم خط و خوشنویسی بنام نامی وی مزین و موشح است و در این فن استادی مسلم و بی رقیب می باشدوآخرین هنرمند نامی این هنر ازمردم قزوین، شادروان میرمحمدحسین عمادالکتاب سیفی حسنی قزوینی است، که در عصر خود در سراسر کشور بی رقیب بود و در تهران می زیست و شاهنامه معروف به چاپ امیر بهادر به خط آن مرحوم است ورسم المشقهایی برای نوباوگان ترتیب داده وچاپ کرده است که برای مبتدیان و نوآموزان بهترین وسیله تمرین می باشد.

موقعیت جغرافیائی:

مشخصات طبیعی و تقسیمات کشوری در استان قزوین
استان قزوین با مساحتی معادل 15623 کیلومتر مربع در حوزه ی مرکزی ایران بین 48 درجه و 44 دقیقه تا 50 درجه و 51 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 35 درجه 24 دقیقه تا 36 دقیقه تا 36 درجه و 48 دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا قراردارد. این استان از سمت شمال به استانهای گیلان و مازندران ، از غرب به استانهای زنجان و همدان، از سمت جنوب به استان مرکزی و از سمت شرق به استان تهران محدود می باشد. این استان در دامنه جنوبی رشته کوههای البرز واقع شده که به دلیل داشتن ارتفاعات متعدد و بارندگی های متوسط از نقاط معتدل کشور به شمار می آید. مرتفع ترین کوههای استان « سیاهلان، کی جکین، سفید کوه و سیاه کوه » بوده که حداکثر ارتفاع و کوههای شمالی سیاهلان 4175 متر از سطح دریا می باشد. محدوده ی مرکزی  و شرق استان را دشت تشکیل می دهد که شیب آن از شمال غرب به جنوب شرق امتداد دارد و در پائین ترین نقطه 1130 متر است. حداقل ارتفاع آن در شمال غربی و در بخش طارم سفلی و کناره های دریاچه سفید رود با ارتفاع 300 متر از سطح دریا است.
بر اساس آخرین وضعیت تقسیمات کشوری تا پایان سال 1390 استان قزوین دارای 6 شهرستان (قزوین، تاکستان، بوئین زهرا، آبیک ، البرز و آوج) 25 شهر (قزوین، اقبالیه، محمدیه ، الوند، محمود آباد نمونه، تاکستان، اسفرورین، ضیأ آباد، خرمدشت، آوج، شال، دانسفهان، بوئین زهرا، رازمیان، معلم کلایه، آبگرم، آبیک، کوهین، بیدستان، ارداق، خاکعلی، نرجه، سگزآباد و سیردان) و 19 بخش، 46 دهستان، 1150 آبادی می باشد که 842 آبادی آن دارای سکنه و 208 آبادی خالی از سکنه است.

آب و هوای استان قزوین
سیستم های هوایی مؤثردر استان عبارتند از:« سیستم غربی و مدیترانه ای که بیشترین عامل بارندگی در استان را تشکیل می دهد و سیستم پرفشار شمال که عامل سردی و رطوبت می باشد. در استان دو جریان وجود دارد: جریان شمالی که از شمال غرب در جهت جنوب شرق می وزد و به باد «مه» معروف است. جریان دیگر باد «شره» می باشد که از جنوب شرقی در جهت شمال غربی می وزد.
آب های سطحی استان عمدتاً در دو حوزه ی آبریز جاری است حوزه ی آبریز شمالی (سفید رود) و حوزه ی آبریز جنوبی (شور)

شرایط اقلیمی استان قزوین
تنوع اقلیمی استان و قابلیت های آب و خاکی زمینه خوبی را برای کشت انواع محصولات گرمسیری در منطقه طارم سفلی و رودبار الموت و سایر محصولات سردسیری را در دیگر نقاط استان فراهم آورده است.
جنگل های استان در ارتفاعات 2 تا 3 هزار متری بخش الموت و طارم سفلی به صورت درختان پراکنده و نامنظم روییده که ذخیره گاه ژنتیکی درختانی مانند ارش، زالزالک، بلوط، گردوی وحشی، آلوی جنگلی، بادام کوهی و پسته وحشی می باشد.

گردشگری:

آثار تاریخی و طبیعی

الف:آثار تاریخی

موزه ها

موزه چهلستون

 
این بنا که از آثار به جای مانده از مجموعه سعادت آباد است (شامل از 23 باغ و کاخ)، در اواسط قرن دهم هجری به دستور شاه طهماسب صفوی ساخته شده است. بر روی بدنه داخلی و خارجی این بنا سه لایه نقاشی در دوره های مختلف باقی مانده است. لایه اول آن در زمان ساخت بنا توسط خبره ترین هنرمندان صفوی کشیده شده است، لایه دوم در اواخر دوره صفوی توسط هنرمندان  قزوینی و از معدود آثار به جای مانده از مینیاتور سبک قزوین و  بالاخره لایه سوم  در دوره قاجاریه نقاشی شده است. زمانی که پایتخت ازقزوین به اصفهان انتقال پیدا کرد (1007 هـ.ق)  باقی کاخ ها به مرور از میان رفت و این بنا به عنوان بنای حکومتی کاربرد پیداکرد تا اینکه در سال 1336 هجری شمسی به موزه تبدیل گردید. اشیاء موزه به چند گروه تقسیم می شوند تعدادی از آنان مربوط به هزاره های سوم و اول پیش از میلاد می باشد که بیشتر ظروف سفالی و اشیاء مفرقی را تشکیل می دهند، همچنین اشیایی که مربوط به دوران اسلامی از قرون اولیه تا عهد معاصر می باشد.
موزه سنگ
در این موزه حدود 4511 قطعه سنگ و تعداد 800 قطعه فسیل به جای مانده از زمانهای مختلف زمین شناس، همچنین 300 قطعه از صدفهای جانداران مختلف، در مسـاحتی به طول 200 متر مـربع گنجانده شده است این مجموعه دستــاوردی است از تلاشهـــای چنـــدین ســاله آقای دکتر رسا که به همت شهـرداری قزوین در فرهنگسرای شهید رجائی واقع شده است.
نشانی: بلوارجمهوری اسلامی روبروی گلزار شهداء
موزه شهداء
این موزه با هدف ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و آشنــایی نسل جوان با شهداء به همت بنیاد شهید در سال 1376 در مساحتی بالغ بر400 متر و در دو طبقه تأسیس شده است و شامل وسایل وآثار به جای مانده از شهـدای انقلاب اســلامی و دفاع مقــدس می باشد.
نشانی: قزوین، امامزاده حسین (ع) جنب گلزار شهداء


مساجد:
مسجد جامع

 
مسجد جامع کبیر در محله دباغان قرار گرفته و با مناره های باشکوه، ایوانهای رفیع و گچ بریهای نفیس از آثار ممتاز دوره اسلامی به شمار می رود. قدیمترین بخش مسجد پس از آثار چهار طاقی ساسانی که در زیر مقصوره قرار گرفته، طاق هارونی است 192 ه ساخته شده است. مهمترین و زیباترین بخش مسجد، مقصوره و گنبد سلجوقی است.
مسجد النبی
مسجد النبی جز وسیع ترین مساجد ایران بوده و قریب  به 14000 متر مساحت دارد. ساختمان این بنا را به دوره صفویه نسبت می دهند که پس از تخریب، در زمان قاجاریه به فرمان فتحعلی شاه تجدید بنا گردید
مسجد سنجیده
مسجد سنجیده در محله راه ری، واقع شده و از آثار دوره سلجوقی به شمار می رود. این مسجد در حال حاضر تنها دارای فضای گنبد خانه بوده که طرح آن مربع و ابعاد آن 20 / 9 متر می باشد.
مسجد سنجیده دارای گنبدی به سبک سلجوقی، مناره کوتاه و تزئینات مقرنس در زیر گنبد می باشد.
مسجد حیدریه
مسجد حیدریه با تزئینات زیبای خود یکی از عالی ترین بناهای معماری ایران به شمار می رود.
مقصوره ی مسجد حیدریه تنها باز مانده شکوه این مسجد چهار ایوانی بوده که بعد ها تخریب گردیده و قسمتهای دیگری بدان الحاق شده است

حسینیه امینی ها


حسینیه امینی ها نمونه کاملترین و زیباترین خانه های سبک قزوین می باشد. آنچه که امروزه از این خانه به جای مانده دارای چهار حیاط و فضاهای مختلف در دو طبقه همکف و زیر زمین می باش
کلیسای کانتور  (برج ناقوس)
کلیسای کانتور معروف به برج ناقوس  مجموعه ای بوده که در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم بدست روسها ساخته شده است. این بنا، کلیسای کوچکی است که همانند دیگر کلیساها دارای طرحی چلیپایی بوده و محراب آن، رو به شرق دارد.
کلیسای رفیع
کلسیای رفیع در حیاط مدرسه ای به همین نام واقع شده است. این کلیسا در دوره پهلوی اول در این محوطه که از دیرباز مجموعه آموزشی و عبادتی ارمنیان قزوین بوده ساخته شده است. کلیسا بنایی آجری، با طرحی مبتنی بر محورهای چلیپایی بوده که فضای اصلی آن  مستطیل شکل بوده و در داخل آن چهل ستون قرار گرفته اند


امازاده ها و بقعه ها
امامزاده حسین(ع)


بنای آرامگاه امامزاده حسین بنا بر قول رافعی، مدفن فرزند 2 ساله امام رضا (ع) می باشد. بنای اصلی امامزاده متعلق به دوره صفویه است که بعدها تغییراتی در آن داده شده و ایوان آیینه کاری بدان الحاق یافته و حجرات و رواقی به همرا ه سر دری زیبا به دور آن ساخته شده است.
امامزاده اسماعیل
بقعه امامزاده اسماعیل پسر امام جعفر صادق در کنار کوچه باریکی منشعب از خیابان انصاری و غرب خیابان سپه قرار گرفته است.
امامزاده کمال
بنای امامزاده کمال فرزند امام موسی کاظم (ع) در حاشیه شهر ضیاء آباد واقع شده است. در اطراف امامزاده گورستان شهر قرار گرفته است.
امامزاده هفت صندوق              امامزاده علی شکرناب             امامزاده علاءالدین آوج                           امامزاده منصور

مقبره ها و بقعه ها:
مقبره حمدالله مستوفی

  
بنای مقبره حمدالله مستوفی مورخ شهیر عصر ایلخانی به صورت برجی آجری متعلق به قرن هشتم هجری است. شکل  برج مربع بوده که توسط چهار فیل پوش، هشت ضلعی شده و در نهایت با گنبد مخروطی پوشش شده است. داخل بنا کتیبه ای قرار دارد که سوره مبارکه هل اتی به خط نسخ گچ بری شده است.
مقبره رئیس المجاهدین
بنای مزبور دارای طرحی مستطیل شکل، با طول 15 متر و عرض 12 متر است. این بنا دارای دو طبقه اصلی، شامل سرداب و طبقه دوم می باشد که 10 / 1 متر از کف محوطه اطراف ارتفاع دارد.
مقبره شهید ثالث
حاج ملا تقی برغانی از علمای برجسته عصر خویش بوده که توسط عوامل فرقه بابیه به شهادت رسید و به شهید ثالث معروف شد. او پس از شهادت در محراب مسجد، در مقبره خاندان بهشتی دفن شد و به همین علت مقبره نیز به مقبره شهید ثالث معروف گشت.
بقعه پیر تاکستان
بنای بقعه تشکیل شده از ساختمانی به شکل مربع مستطیل که پوشش آن گنبدی است و  بوسیله چهار سه کنج بر روی پلان مربع مستطیل سوار شده است. بنای پیر تاکستان در نهایت سادگی دارای شیوه معماری استواری است که از استحکام و زیبایی آجر کاریهای دوره سلجوقی بهره مند است.
بقعه آمنه خاتون
بنای آرامگاه آمنه خاتون دختر امام جعفر صادق متعلق به دوره صفویه می باشد. طرح داخلی بقعه هشت ضلعی و طرح بیرونی آن گرد می باشد. بقعه دارای محرابی با مقرنس بوده و بر پنجره های زیر گنبد آن چهار شباک گچی پر کار و نفیس قرار داشته که تنها یکی از آنها باقی مانده و هم اکنون به موزه قزوین منتقل گشته است.
مقبره سلطان ویس
بنای مشهور سلطان ویس یا سلطان قیس در ارتفاعات شمالی شهر قزوین واقع گردیده است. بنای سلطان ویس از دو قسمت تشکیل شده است

قلعه ها و برج ها:
قلعه الموت


قلعه الموت در شمال غربی استان قزوین ودر نزدیکی روستای گازرخان واقع شده است. این قلعه شهرت خود را به واسطه حسن صباح مروج مذهب اسماعیلیه در دوره سلجوقی بدست آورده است.حسن صباح چهره مرموز و نابغه سیاسی تاریخ، پس از رانده شدن از دربار ملک شاه سلجوقی نزد فاطمیان مصر به فراگیری اصول مذهب اسماعیلیه پرداخته و در مدت کوتاهی داعی کبیر شد. او پس از بازگشت، ایران را به جهت پیداکردن مقری برای فعالیت خود زیر پا نهاد، انتخاب او الموت بود.
قلعه لمبسر


قلعه لمبسر در بخش رودبار شهرستان از توابع قزوین، در شمال شرقی روستای رازمیان واقع گردیده و جزء مهمترین قلاع اسماعیلیه در عصر سلجوقی است قلعه لمبسر بر بالای کوه وسیع و مسطحی که به واسطه رودهای اطراف در دامنه های غربی، شرقی و جنوبی از رشته کوههای اطراف جداست، قرار گرفته و به همین دلیل به قولی حتی از دژ الموت نیز مستحکمتر بوده است زیرا از سه جهت پرتگاههای مخوفی داشته و غیر قابل نفوذ بوده.

قلعه شمیران
این قلعه مرکز حکومت آل جستان و به نوشته حمدالله مستوفی جزء قلاع متصرفی اسماعیلیه بوده است قلعه شمیران بر بالای کوه سنگی قرار گرفته که جز از سمت شمال از جهات دیگر دسترسی بدان مشکل و تا حدی غیر ممکن بوده است. قزل اوزن از سمت جنوب این کوه عبور می کند و آنسوی رود ارتفاعات بلند سنگی دیواره مانند قرار گرفته است. به همین سبب اعظم استحکامات قلعه در سمت شمال آن ساخته شده است. 
قز قلعه یا قلعه دختر
قز قلعه یا قلعه دختر از جمله قلعه های مهم و بزرگ منطقه قزوین بوده و در ده کیلو متری شمال اتوبان قزوین-زنجان، حوالی ضیاءآباد قرار گرفته است.
این قلعه بر روی کوه سنگی منفردی قرار دارد که بر تمام نواحی اطراف مسلط است.

میمون قلعه
میمون قلعه بنایی است مربع شکل به ابعاد تقریبی 70 متر که از خشت های 30 سانتی متری ساخته شده است. این بنا دو طبقه بوده که بخش فوقانی از یک سالن چلیپایی و اتاقهایی در اطراف آن تشکیل شده و طبقه زیرین شامل یک شبکه راههای ارتباطی می باشد.

قلعه چال (اندج)
در جنوب شرقی روستاهای اندج بر روی یک کوه منفرد بقایای قلعه ای وجود دارد که سمت جنوب و غرب این کوه را دره های عمیقی احاطه کرده است و تنها راه دسترسی به آن از طرف شرق بوده و در کف دره شرقی، بین این کوه و چند کوه دیگر در شمال و شرق محوطه و سیعی است که پوشیده از قبور اهالی است که در اطراف آن سفالینه های لعاب دار قرون پنجم تا هفتم پراکنده است

برج باراجین 
در ارتفاعات شمال شهر قزوین بر قله کوهی و بر روی سکوی هشت ضلعی که حدود یک متر از کف زمین ارتفاع دارد بنا گردیده است.
برج بزرگ و کوچک شمیران
برجهای بزرگ و کوچک شمیران در حوزه آبگیر سد سفید رود و نزدیک قلعه شمیران قرار گرفته اند. این برجها بر روی صفحه ای سنگی قرار گرفته و دارای طرح 8 ضلعی بوده و از سنگ ساخته شده اند. و به نظر می رسد هر دو بنا متعلق به یک دوره زمانی باشند.

برج های دوگانه خرقان


خرقان در جنوب غربی قزوین واقع گردیده و سرزمینی کوهستانی است. در این منطقه دو آرامگاه از دوره سلجوقی بر جای مانده است. برج اول هشت ضلعی می باشد که بر هر ضلع آن طرحهای متنوع آجری نقش گردیده است. این برج دارای گنبدی دوپوش بوده و دو پلکان مارپیچ بدان منتهی می گردند. ارتفاع این آرامگاه در حدود 15 متر و قطر بنا حدود 11متر می باشد.




تپه ها:
دشت قزوین در میان دو راهی که در شمال به دامنه های کوهها ی طالقان-الموت و در جنوب به کوههای دامنه آوج و خرقان می رسد قرار گرفته و از زمانهای دور محل تردد و مهاجرت گروههای انسانی بوده است. تپه های پیش از تاریخ واقع در جنوب دشت قزوین ( تپه زاغه، تپه قبرستان و قره تپه)، معرف قدیم ترین دوران استقرار پیش از تاریخ در این منطقه می باشند.

تپه زاغه
این تپه در 8 کیلومتری شمال شرق دهستان سگز آباد از توابع شهرستان بوئین زهرا قرار گرفته و در بررسی اولیه بقایای یکی از اولین اجتماعات کشاورزی به دست آمده و معرف یکی از مکانهای اولیه اسقرار در ایران می باشد. بر این اساس تاریخ تقریبی استقرار در زاغه اواخر هزاره ششم بوده که قبل از هزاره ششم ق.م این محل به کلی متروک شده و اهالی زاغه به محل دیگر مهاجت کرده اند. به نظر می رسد تپه زاغه قدیم ترین بقایای باستانی را در بر داشته و پس از متروک شدن این تپه، استقرار در تپه قبرستان آغاز شده است.
 

تپه قبرستان
این تپه در فاصله 300 متری غرب تپه سگز آباد (قره تپه) قرار گرفته و ارتفاعی بسیار کم داشته و بیشتر بقایای باستانی آن در زیر لایه های شن و ماسه و سیلاب مدفون گردیده است. سفالهای بدست آمده از این تپه به صورت خشن، ظریف و منقوش بوده و نقوش هندی، حیوانی و انسانی بر سفالهای منقوش دیده می شود، اثر معماری بدست آمده نیز شامل بخشهایی از دیوار خانه ها، کوچه، و نمونه کوره فلز کاری می باشد و بر اساس شواهد باستان شناسی چنین به نظر می رسد که این تپه به تناوب یا مورد سکونت قرار گرفته و یا به عنوان قبرستان در طول هزاره پنجم تا اول استفاده شده است.

قره تپه
شهرستان بوئین زهرا در 55 کیلومتری جنوب غربی قزوین واقع شده است و دهستان سگزآباد به فاصله 11 کیلومتری شمال غرب شهرستان قرار گرفته و تپه باستانی قره تپه در 5 کیلومتری جنوب دهستان سگز آباد واقع شده است. 
طول تقریبی این تپه که به صورت شمالی جنوبی است، از شمال به جنوب 345 متر و از شرق به غرب 300 متر می باشد، اطراف این تپه را زمینهای کشاورزی احاطه کرده است تپه زاغه در شمال شرق این تپه و  تپه قبرستان در جنوب غرب آن قرار گرفته است.

آب انبارها:
آب انبار سردار بزرگ


این آب انبار  به عنوان بزرگترین آب انبار تک گنبدی ایران محسوب می گردد. بانیان این بنا؛ محمد حسن خان و محمد حسین خان سردار از امرای فتحعلیشاه قاجار می باشند. این آب انبار دارای سر دری رفیع با قوس جناغی می باشد. راه شیر آب انبار 50 پله سنگی دارد و برای دسترسی یافتن به آب 5 / 12 متر پایین باید رفت. مخزن آب این آب انبار دارای طرحی مربع شکل به ابعاد تقریبی 17 متر است. مصالح بکار رفته در جرزها، شفته آهگ با روکش ساروج و قطر آنها در حدود سه متر می باشد. گنبد عظیم آب انبار آجری است و در بالاترین قسمت آن بادگیری قرار گرفته و ارتفاع بلندترین نقطه آن تا کف آب انبار حدود 5 / 28 متر است. حجم مخزن این آب انبار 300 متر مکعب است.

آب انبار حاج کاظم
این آب انبار در سال 1256 بنا شده و زیباترین آب انبار شهر محسوب می شود. این آب انبار دارای سر دری زیبا و مزین به کاشی است و علاوه بر تزئینات کاشی کاری دارای طاق رسمی بندی و کتیبه سنگی می باشد. را ه شیر آب انبار دارای 33 پله بوده و سقف آن طاق با قوس جناغی می باشد. مخزن آب انبار مستطیلی شکل بوده و با شفته آهک و آجر ساخته شده است. قطر جرزهای آب انبار در حدود 3 متر و با طاق و تویزه پوشش شده است. از ویژگیهای دیگر این آب انبار وجود دو عدد باد گیر به ارتفاع 8 متر می باشد که دارای تزئین کاشی می باشد

آب انبار آقا
آب انبار آقا از آثار دوره قاجاریه و در نزدیکی مسجدی به همین نام واقع گردیده است. این آب انبار دارای سر دری مزین به کاشی معقلی و کاربندی است. راه شیر آب انبار در حال حاضر دارای 30 عدد پله سنگی است و اختلاف سطح بین پائین ترین قسمت آن از سطح کوچه 60 / 9 متر است. مخزن آب انبار طرحی مستطیل دارد و جرزهای آن با قطر تقریبی 20 / 2 متر از شفته آهک با روکش ساروج ساخته شده است. طاق مخزن آجری است و گنجایش مخزن آب انبار حدود 800 متر مکعب می باشد.

آب انبار سر دارکوچک
این آب انبار مقابل مسجد و مدرسه سردار قرار گرفته و از بناهای ساخته شده توسط برادران سردار امرای فتحعلیشاه قاجار در سال 1229 می باشد. آب انبار سردار دارای سر دری مزین به کاشیکاری است و داخل ورودی آن رسمی بندی شده و کتیبه ای از سنگ مرمر به خط نستعلیق دارد. را ه شیر آب انبار 36 پله دارد طرح پلان مخزن آب انبار به صورت مربعی به ابعاد تقریبی 20 متر می باشد. در مرکز این مربع ستون عظیمی قرار گرفته است که اندازه جرز آن 4 متر می باشد. این ستون چهار تویزه را تحمل می نماید . پوشش آب انبار را چهار گنبد خفته تشکیل می دهد که در مرکز هر یک بخارکش کوچکی قرار گرفته است. گنجایش آب انبار حد اکثر 3800 متر مکعب و از این نظر بزرگترین آب انبار شهر می باشد.

آب انبار زنانه بازار
آب انبار زنانه بازار در ضلع غربی مسجدالنبی واقع شده و بزرگترین آب انبار بازار قزوین می باشد. بانی آن مرحوم حاج ملا عبدالوهاب از علمای بنام شهر و معاصر فتحعلیشاه است. سر در این آب انبار از بین رفته و از روی شواهد، بازسازی شده و بسیار کوچک و ساده است. راه شیر آب انبار دارای 43 عدد پله گنجایش 2350 متر مکعب آب را دارد. جرزهای آب انبار به قطر 60 / 1 متر از شفته آهک با روکش ساروج ساخته شده است  این آب انبار دارای پنج باد گیر بوده که همگی در پشت دیوارهای بازار و مسجد پنهان گشته اند.
آب انبار مسجد جامع (خیابان)
آب انبار مسجد جامع در جلو خان مسجد جامع واقع شده و بنا بر کتیبه ورودی آن در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی ساخته شده است.
سر در آب انبار دارای طرحی ساده و فاقد هرگونه تزئین است. راه شیر آب انبار دارای 37 پله سنگی و مخزن آب انبار گنجایش 1800 متر مکعب آب را دارد و جنس دیواره های آن از شفته آهک به قطر 40 / 2 متر است.

آب انبار حکیم
آب انبار حکیم در انتهای بازارچه سپه واقع شده و بانی آن حاج میرزا آقای حکیم است. این آب انبار دارای سر دری زیبا با رسمی بندی است و کتیبه آن تاریخ 1244 را بر خود دارد. را ه شیره آب انبار 35 پله سنگی دارد. مخزن آب انبار از شفته آهک با روکش ساروج ساخته شده وگنجایش مخزن آب انبار در حدود 900 متر مکعب است. در مقابل سر در این آب انبار سقاخانه ای احداث گردیده که هم زمان با آب انبار شکل گرفته است.



کاروانسراها:
کاوانسرای گلشن
کاروانسرای گلشن در خیابان مولوی واقع شده و زمانی نقطه انتهای یکی از راسته های اصلی منتهی به بازار بوده است. از سر در آن که بگذریم هشتی تقسیم با گنبدی به دهانه تقریبی  5 / 4 متر با رسمی بندی 12 و دو گوشواره کناری که مزین به کاربندی حاشا قلی 16 می باشد، شکل گرفته که این فضا تعدادی از حجره ها را به دور خود جمع کرده است و خیشانی که بالای گنبد نورگیری این فضا را تأمین می نماید . بعد از هشتی، حیاط مجموعه قرار دارد که فضاهای معماری به شیوه حیاط مرکزی دور آن چیده شده و بنا در دو طبقه زیر زمین و هم کف طرح ریزی شده است.

کاوانسرای آوج
کاوانسرای آوج در شهر آوج واقع و دارای طرح دو ایوانی است. شالوده کاروانسرا توسط سنگهای لاشه و قلوه، بنا گردیده و بر روی آن تا بالا آجر چینی شده است. نمای داخلی کاروانسرا عبارت است از 2 ایوان و 24 ایوانچه که در پشت اکثر آنها حجرات واقع شده و 4 عدد به شترخان کاروانسرا راه می برند. شترخان به صورت راهرو طویل با پوشش طاق و تویزه بوده که در زیر هر طاق نما سکویی جهت بار انداز واقع شده است. ورودی کاروانسرا در قسمت جنوب قرار دارد، و در دو طرف دارای سکو می باشد و در طول دالان یا هشتی سرپوشیده آن نیز هر طرف سه غرفه قرار دارد.

کاروانسرای هجیب
این کاوانسرا در ضلع شمال غرب روستای هجیب واقع شده و ورودی آن در ضلع جنوبی قرار گرفته است طرح کلی این کاروانسرا به صورت مربع بوده که در تقاطع چهار ضلع خارجی، برجهای مدوری به صورت نیم سکون تعبیه گردیده است. داخل طاق نماهای ورودی که با قوس جناغی پوشش شده رسمی بندی با آجرکاری رنگی (اخرایی)، اجرا گردیده که رسمی با ترکیب نهم گنبد و یا باریک به شکل رایج بناهای دوره اسلامی، در ایوان ورودی دیده می شود. هشتی ورودی عمارت از فضایی وسیع است که با سقف گنبدی شکل مدوری پوشش شده است. پس از هشتی به حیاط مربع شکل می رسیم که حجرات با فاصله 50 سانتیمتر از کف با پایه سنگی دور تا دور حیاط قرار گرفته و 4 ایوان نیز در میانه اضلاع چهارگانه بین حجرات دیده می شود.

کاروانسرای خرزان
این کاروانسرا در روستای خرزان بر سر جاده قدیم رشت واقع شده و دارای پلانی مربع شکل است. ورودی بنا در ضلع شمالی کاوانسرا قرار دارد. نمای خارجی شامل چهار ضلعی ای است که در گوشه ها دارای برجهای مدور است. حیاط کاروانسرا مربع شکل بوده و در اضلاع چهارگانه آن ایوانچه و یک ایوان به چشم می خورد که طرح 4 ایوانی کاوانسرا را ارائه می دهد.
4 طاق نمای واقع در کنج اضلاع، شرقی و غربی راه ورود به فضای شتر خان را که به صورت راهرویی سرتاسری و سکو دار ساخته شده شکل می دهد. این فضا مکان بار انداز و اطراق افراد در کنار چهارپایان خود بوده است.

دروازه ها:
شهر قزوین تاچند دهه پیش دارای هفت دروازه در ورودیهای مختلف شهر بود که متاسفانه امروزه تنها دو عدد از آنها باقی مانده است. 
دروازه درب کوشک
دروازه درب کوشک (جوسق قدیم)، در انتهای خیابان نادری واقع شده است. این دروازه بر خلاف دروازه تهران قدیم تنها دارای یک نما به سوی خارج شهرمی باشد. این دروازه دارای ورودی با قوس نیمدایره و کلیل بوده  و در طرفین در ورودی گلدسته ها و طاق نماهایی قرار گرفته اند. دروازه درب کوشک در نمای خارجی خود دارای کاشی کاری رسمی بندی می باشد.

دروازه تهران قدیم


این دروازه در ابتدای خیابان تهران قدیم (منتظری) واقع شده و از آثار دوره قاجاریه می باشد. بنای دروازه آجری است و دارای یک سر در اصلی و دو راه ارتباطی در طرفین می باشد. سر در وسط دارای عرض و ارتفاع بیشتر و قوس تیزه دار است، در صورتی که درهای طرفین دارای طاق آهنگ نیم دایره می باشند. دروازه تهران هشت گلدسته دارد. در قدیم دارای تزئینات کا شی کاری بوده و ورودی اصلی آن دارای رسمی بندی و کاسه بندی می باشد.
سایر بناها:

مجموعه بازار


مجموعه بازار قزوین یکی از با ارزشترین آثار به جای مانده معماری شهر قزوین می باشد.  تاریخ ساخت این مجموعه به دوره صفویه باز می گردد اما قسمت اعظم بناهای کنونی متعلق به دوره قاجار می باشند. این مجموعه با ویژگی های خاص خود که آنرا از بازار دیگر شهرها متمایز می سازد، در گذشته شامل مراکز تجاری همانند سراها، مراکز فرهنگی-مذهبی مانند مدارس و مساجد و فضاهای خدماتی مانند گرمابه و آب انبار بوده است که بخشی از این فضاها امروزه از بین رفته اند. شکل  بازار قزوین که طرحی شطرنجی دارد آن را به یک پلان طراحی شده بسیار شبیه می سازد. از مهمترین فضاهای بازار قزوین می توان به مسجدالنبی (مسجد شاه)، سرای سعدالسلطنه، سرای وزیر، سرای حاج رضا، سرای رضوی (سرای شاه)، تیمچه های روباز و سر پوشیده و راسته قیصریه اشاره نمود.  

گرمابه قجر


گرمابه قجر با توجه به شواهد به دست آمده از لایه برداریها در دوره صفویه شکل گرفته است. ورودی گرمابه با چند پله به هشتی ساده و سپس با یک انحراف محور به سربینه می رسد. سربینه وسیع گرمابه پلان هشت ضلعی داشته که هر ضلع آن واجد شاه نشین و طاق نما می باشد. حوض بسیار زیبایی نیز در وسط گرمابه قرار گرفته است. بر سر ارتباط سر بینه و گرم خانه یک فضای وسط قرار دارد. گرم خانه دارای یک فضای مرکزی محدود و تعدادی فضای جانبی می باشد که حالتی خصوصی تر داشته و به خزینه آب گرم و آب سرد دسترسی دارد. گرمابه دارای کاشی کاری بوده و طاق های آن رسمی بندی شده اند.

گرمابه حاج محمد رحیم
گجرمابه حاج محمد رحیم معروف به صفا، به سال 1259 هجری توسط حاجی بن حاجی عبدالله تبریزی برای خاندان امینی بنا گردید. این گرمابه دارای دو بخش مجزا برای خانمها و آقایان می باشد. ورودی بخش آقایان به خیابان مولوی دسترسی داشته که در اثر احداث، سر در آن تخریب شده و ورودی اولیه تغییر مکان داده است. ورودی بخش خانمها به کوچه دسترسی دارد. هر دو قسمت دارای سربینه و گرمخانه می باشند که فضاهای یاد شده در قسمت مردان دارای وسعت و تفصیل بیشتری بوده و همچنین معماری آن پیچیده تر و زیباتر است. بخش آقایان همچنین دارای استخر آب سرد نیز می باشد. تقریباً تمامی فضاها توسط انواع مختلف رسمی بندی و مزین گشته اند.


مسجد و مدرسه صالحیه
مسجد-مدرسه صالحیه در خیابان مولوی روبروی بازار واقع شده و بانی آن حاج ملا صالح برغانی از علمای نامی عصر خود و از مجاهدین مبارز قرن سیزدهم می باشد.

مدرسه ابراهیمیه
مدرسه ابراهیمیه یا مدرسه جدید در محله آخوند، واقع گردیده و بانی آن حاج محمد ابراهیم از طایفه میرزا است.

مدرسه شیخ الاسلام
بنای اولیه مسجد-مدرسه شیخ الاسلام مربوط به یکی از امرای ترکمانیه به نام آقاسی است و حاج میرزا مسعود شخ الاسلام در سال 1321 قمری آن را تجدید بنا کرد.

مسجد و مدرسه سردار
مدرسه و مسجد سردار توسط حسن خان و حسین خان سردار از امرای فتحعلیشاه قاجار به سال 1231 هجری قمری ساخته شده است

مدرسه التفاتیه
مدرسه التفاتیه توسط خواجه التفات در دوره ایلخانی بنا گردیده است و دارای طرحی دو ایوانی می باشد.

عمارت کاخ چهلستون


عمارت کلاه فرنگی به همراه سر در عالی قاپو  تنها بناهای باقی مانده از باغ صفوی می باشند. این بنا در دوره قاجاریه مرمت و بازسازی شده و چهلستون نام گرفت
 

سر در عالی قاپو


سر در عالی قاپو در دوره سلطنت شاه طهماسب ساخته شده و در زمان سلطنت شاه عباس اول به صورت کنونی تغییر شکل یافته است. این سر در ورودی اصلی به دولتخانه دوران صفویه بوده است





جاذبه های طبیعی:

چشمه ها ی معدنی:
چشمه آبگرم خرقان
 به فاصله 95 کیلومتری قزوین به همدان در کنار جاده واقع شده است. در این منطقه رودخانه ابهر رود عبور می کند که آبهای معدنی خرقان پس از مصرف به آن ریخته می شوند.
 آبهای چشمه خرقان از دسته آبهای کلروه سدیک و بیکربناته کلسیک گرم با PH اسید و سیلیس می باشند.
آب این چشمه ها  مشابه آبهای معدنی سالن موتیه-فرانسه و بوربون-فرانسه بوده که در درمان دردهای عصبی، سیاتیک و رماتیسم مؤثر می باشد. در عفونت های مجاری تنفسی، تورم گلو و حلق و برنشیت مزمن به صورت استنشاق، بخار و دوش بینی مؤثر می باشد. آشامیدن این آبها در عفونت های دستگاه گوارش از قبیل سوء هاضمه ناشی از ضعف قواء توأم با یبوست، احتقان و تشمع کبدی نیز مفید می باشند.
چشمه یله گنبد _ قزوین
یله گنبد دهی است از دهستان قاقازان بخش ضیا آباد شهرستان قزوین که در شمال غربی قزوین واقع شده است. در شمال ده مذکور به فاصله 15 کیلومتری آن با راهی سخت و کوهستانی چشمه ای است به نام آبگرم یله گنبد. این چشمه در کف دره ای که از آن رودخانه کوچکی عبور می کند و به شاهرود می ریزد از زمین خارج می شود.  
آب چشمه معدنی یله گنبد از دسته آبهای معدنی بیکربناته کلسیک آهن و گازدار خیلی گرم می باشد. استحکام در این آب به سبب وجود گاز کربنیک و گرمای آن تسکین دهنده و ضد درد می باشد. می توان از این آب در درمان بیماریهای عصبی-مفصلی، رماتیسم و عصبی استفاده نمود. آشامیدن آن نیز در کار دستگاه گوارش، کبد و مجاری صفرا و بیماریهای معده و روده ای و نیز بیماریهای تغذیه ای موثر می باشد.




غارها:
غار قلعه کرد
در 140 کیلومتری جنوب غربی شهر قزوین واقع شده و مسیر دسترسی به آن از طریق جاده روستایی آبگرم بخش آوج به سمت مغرب به روستای حصار ولیعصر و بعد از عبور از برجهای دو گانه خرقان به سمت شمال به روستای علی آباد و در نهایت به روستای قلعه کرد منتهی می شود. دهانه غار قلعه به سمت جنوب شرقی بوده، ارتفاع آن حدود 8 متر و عرض آن حدود 9 متر به صورت نیم دایره است. این غار دارای یک راهرو  بوده که به دهانه چاهی که عمود بر دهلیز اصلی است منتهی می شود و پس از عبور از مدخل چاه به فضایی منتهی می شود که دارای ستونهای قطور استالاکیتت و استالاکمیت در رنگهای مختلف است. تالار اصلی غار به دهلیزها و شاخه های فرعی منتهی گردیده که خود شاهکاری از طبیعت است و آویزه های آهکی بعضی از قسمتها از سقف تا کف غار کشیده شده است. در کف غار نیز حوزه های کوچک آبی تشکیل شده و سنگهای سفید آهکی به سبک زیبایی هر بیننده ای را متحیر می سازد.
 غار ولی گشنه رود
بخش قاقازان شرقی، 60 کیلومتری قزوین، در مسیر جاده روستای آلولک-گشنه رود واقع شده است. دهانه آن رود به شمال بوده و طول آن حدود 2 و عرض آن نیم متر است. این غار در منطقه نسبتاً نیمه معتدل و سرد کوهستانی که دارای درختان ارس هستند واقع شده و به نظر می رسد محل امکان و استقرار انسانی بوده باشد.
غار یخی انگول
بخش رودبار شهرستان، روستای دینک واقع در 40 کیلومتری شمال غرب قزوین. این غار از نوع غارهای یخی بوده و دهانه آن به سمت جنوب غرب است.
 غار عباس آباد،  بخش آوج،  آبگرم
غار چهل دختر،  بخش مرکزی

دریاچه اوان
بزرگترین و زیباترین دریاچه در منطقه قزوین، دریاچه اوان نام دارد که به فاصله 75 کیلومتری قزوین در جاده قزوین-معلم کلایه و در پایین دست روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد قرار گرفته است. این دریاچه با مساحتی کمتر از شش هکتار دارای آب شیرین بوده و طول آن در طولانی ترین قسمت  275 متر و عرض آن 325 متر است، عمق دریاچه نیز از یک تا 20 متر در نوسان میباشد. در تابستان دریاچه محل ماهیگیری، آب تنی و قایق سواری بوده در پاییز مأمن پرندگان مهاجر نظیر قو، غاز، مرغابی و در زمستان با توجه به برودت هوا و یخ زدن سطح دریاچه قابل اسکیرانی است.  طریق چشمه های کف دریاچه و نزولات آسمانی تامین می شود.

الموت
منطقه الموت جزو ناحیه کوهستانی واقع در شمال قزوین بوده و ارتفاعات آن جز رشته کوههای البرز است این منطقه از شمال به دهستانهای دو هزار و سه هزار تنکابن، از شرق به طالقان، از غرب به رودبار و از جنوب به طالقان و پشکلدره محدود می شود. رشته کوههای البرز در منطقه الموت دارای قلل معروف و بزرگی است و سه محور عمده کوهنوردی در این مسیر به ترتیب ذیل وجود دارد:
1.محور گرما رود پیچ بن-سیالان، با ارتفاع 4250 متر، دهستان سه هزار تنکابن
2 . محور اوان-خشچال با ارتفاع 4150 متر، دهستان دو هزار تنکابن   
3. محور هیر، ویار، گون کول،کلاچای

دره اندج
یکی از مهمترین مناطق در رودبار الموت دره اندج است که با توجه به قابلیتهای زیست محیطی، وجود غارهای طبیعی و نوع بافت کوههای آن همیشه برای استقرار انسان ها مناسب بوده است.
در طول دره اندج و مسیر رودخانه تعدادی غارهای طبیعی دیده می شود که از نظر موقعیت جغرافیایی و شرایط زیست محیطی به نظر می رسد محل سکونت آدمیان در زمانی بوده که بشر هنوز فاقد فرهنگ ساختن سر پناه بوده.

دره نینه رود
این دره در نزدیکی روستاهای هیر و ویار واقع شده و با رود پر آبی که در آن جاری است یکی از مناطق ییلاقی و زیبای رودبار شهرستان، محسوب می شود که پر از فندق زارهای سرسبز بوده و قسمتهای شمالی و مرتفع آن دارای مراتع خوش آب و هوا است.
یکی از قدیمی ترین مسیرهای آمد و شد بین گیلان و قزوین از این دره می گذشته است که بخشهایی از راه سنگ فرش آن سالم به جا مانده است.
منطقه ییلاقی پیچ بن
این منطقه نسبتاً مرتفع با ارتفاع حدود 2500 متر در شمال شرقی الموت و بر سر راه معروف "سه هزار" قرار دارد و یکی از زیبا ترین مسیرهای راهپیمایی قزوین به شمال ایران است. چمنزارهای زیبای ییلاق خوش آب وهوا به گردنه مشهور "سلج انبار" با ارتفاع تقریبی 3000 می پیوندند که بخشی از رشته کوه البرز غربی است و مرز طبیعی استانهای قزوین و مازندران محسوب می گردد.

دامنه های جنوبی سیالان
دامنه های جنوبی سیالان در شمال شرقی الموت واقع و از ییلاقهای زیبا و سرسبز استان قزوین است. از "هنیز" که مرتفع ترین و شمالی ترین آبادی این منطقه محسوب می شود هر چه به سمت شمال پیش می رویم هوا خنک تر شده و پوشش گیاهی نیز تغییر می کند.

قله  خشچال
این قله را می توان از مسیر راه قزوین-الموت و زواردشت نظاره گر بود. زواردشت در قسمت شمالی دریاچه اوان قرار دارد. برای دستیابی به قله مرتفع خشچال، از کنار دریاچه دو مسیر صعود وجود دارد، مسیر اول از طریق یالی است که از بالای دریاچه به طور مستقیم تا قله پیش می رود. مسیر دوم از درون دره زواردشت تا زیر قله ادامه می یابد این مسیر به محلی به نام "چشمه گلپری" می رسد که علاوه بر چشمه دارای پوشش انبوهی از بوته زارهای گلپر است.

منطقه شکار و تیر اندازی ممنوع الموت
این منطقه از نظر تنوع حیات وحش جانوری و زنجیره غذایی طبیعت از غنایی منحصر به فرد در استان و نیز در کشور برخوردار است. با توجه به اقلیم کوهستانی الموت و ویژگیهای منحصر به فرد منطقه انواع پرندگان شامل: عقاب، هما، کبک، کبک دری، کبوترسانان و لاشخور، تیهو، گنجشک سانان شامل؛ سهره  و بلبل ها و انواع پستانداران، گیاه خوار و گوشت خوار شامل: کل و بز کوهی، گراز، پلنگ، خرس قهوه ای، خرگوش، خارپشت، جوجه تیغی، روباه، شغال و جوندگان منحصر به فرد و گونه های ممتاز بزرگ و کوچک را در خود جای داده است

کشاورزی
تنوع اقلیمی زمینه مساعدی برای کشت انواع محصولات گرمسیری و سردسیری در نقاط مختلف استان را فراهم کرده است به طوریکه انواع محصولات گندم، جو، یونجه، زعفران، چغندر قند، عدس، لوبیا، سیب زمینی، تره بار، هندوانه، زیتون، ذرت، پسته، زیتون، گیلاس، سیب، هلو، زردآلو، گردو، انگور، فندق و زالزالک در سطح وسیعی از مزارع کشاورزی استان قزوین کشت می شوند. 
مزیتی که قزوین را از شهرهای دیگر متفاوت می سازد باغستان های سرسبز با قدمتی 1400 ساله است که گرداگرد شهر قزوین را فرا گرفته اند، باغستان هایی مملوء از درختان انگور، پسته و بادام که صفا و طراوتشان شهر را زنده می کند و محصولشان برای تامین نیاز هموطنان، به اقصی نقاط کشور صادر می شود.
 سرگل مزارع استان، دشت بسیار وسیع و حاصلخیز قزوین با 13 هزار کیلومتر مربع مساحت است که یکی از مراکز مهم کشاورزی در کشور قلمداد می شود و اکنون با مکانیزه شدن مراحل مختلف تولید و دسترسی به آب های روان، استفاده از ماشین آلات نوین و به کار گرفتن اصول علمی در دفع آفات نباتی، 5 درصد از نیاز غذایی کشور را تامین می نماید.
پسته قزوین نیز از مرغوبیت بالایی برخوردار است و با سطح زیر کشت 4 هزار هکتار، اغلب برای استفاده درصنایع غذایی و شیرینی پزی به کشورهای آلمان و حوزه خلیج فارس صادر می گردد.
به سبب وجود زمین های حاصل خیز و دسترسی به آب های سطحی و زیرزمینی کافی،  پرورش بیش از 33 گونه انگور در تاکستان های قزوین به شهرت کشاورزی استان افزوده است و کشمش قزوین بعنوان یکی از فراورده های انگور از  جایگاه ویژه ای در کشور برخورد دار است.
علیرغم اینکه اهریمن خشکسالی از دیرباز تاکنون یکی از دشمنان ایران زمین بوده است،  میانگین بارش باران در دشت قزوین بین 200 تا 300 میلیمتر در سال است، افزون بر کاریزها و هزاران حلقه چاه عمیق و نیــمه عمیق، مزارع قزوین به وسیله طولانی ترین شبکه کانال آبرسانی که از سد انحرافی طالقان سرچشمه می‌گیرد سیــراب می‌شــوند.
یکی دیگر از فعالیت های بخش کشاورزی دراین استان  دامداری است که از موقعیت مناسبی برخوردار است که به دو شکل صنعتی و سنتی رواج دارد. علاوه بر این به دلیل افزایش نیاز مردم منطقه و استان های مجاور به گوشت سفید و تخم مرغ، مراکز پرورش طیور بسیاری نیز در سطح استان تاسیس شده اند.
با گسترش و توسعه مراکز دام و طیور، تولید فرآورده های دامی استان قزوین جایگاه بسیار مهمی در کشور به دست آورده است به نحوی که 45% تولید مرغ مادر تخم گذار،100 %  تولید مرغ اجداد تخمگذار، 10%  تولید تخم مرغ ، 4% شیر، 15% گوشت مرغ و 10% گوشت قرمز کل کشور، توسط دامداران استان قزوین تامین می شود